Stroomuitval, brand, vervuild water of een cyberaanval laten zich moeilijk voorspellen. Daarom is het verstandig om van te voren na te denken wat je kunt doen om dergelijke calamiteiten te voorkomen en de schade te beperken. Dit draagt bij aan de veiligheid van patiënten en medewerkers én aan de continuïteit van zorg.
Stroomuitval
Maatregelen om van te voren te treffen:
- Installeer noodverlichting in de praktijk, zodat vluchtroutes zichtbaar blijven.
- Zorg voor back-up systemen voor essentiële apparatuur, zoals computers en servers.
- Maak duidelijke instructies voor het veilig afsluiten van apparatuur.
- Overweeg de aanschaf van een noodaggregaat.
- Zorg voor alternatieven om afspraken met patiënten af te zeggen, bijvoorbeeld middels een mobiele telefoon. Sla telefoonnummers ook elders op.
- Maak afspraken met collega’s in de buurt voor opvang van patiënten.
Wat doe je als de stroom uitvalt:
- Stop met behandelen. Zorg voor een adequate afronding, zodat de patiënt zonder risico’s de stoel kan verlaten.
- Help de patiënt veilig uit de stoel.
- Schakel elektrische apparatuur uit om vervolgschade te voorkomen.
Nadat de stroomuitval is hersteld:
- Controleer de apparatuur op schade voordat deze weer wordt gebruikt.
- Ga na of er eventueel dataverlies is geweest.
Besmet/vervuild water
Maatregelen om van te voren te treffen:
- Controleer de waterkwaliteit regelmatig, met name op legionella.
- Zorg voor een voorraad (gedestilleerd) flessenwater of alternatief spoelwater.
- Zorg voor inzicht in afsluitpunten van waterleidingen.
- Maak afspraken met collega’s in de buurt voor opvang van patiënten.
Wat doe je als het water vervuild of besmet blijkt:
- Voer geen behandelingen uit wanneer de behandelstoel is aangesloten op de waterleiding.
- Werkt de behandelstoel met een flessensysteem, gebruik dan flessen gedestilleerd water of kook water voor de flessen eerst drie minuten voordat het wordt gebruikt bij de behandeling.
- Het wordt afgeraden om te werken onder cofferdam in combinatie met het besmette water uit de unit. Via aerosolen worden schadelijke bacteriën alsnog verspreid.-
- Informeer patiënten en verzet afspraken indien nodig.
Nadat vervuiling van het water is hersteld:
- Spoel de waterleidingen door volgens de richtlijnen.
- Voer een waterdieptereiniging van de behandelunit uit alvorens weer een patiënt te behandelen.
- Laat eventueel een microbiologisch onderzoek van het water uitvoeren.
Lees ook: https://knmt.nl/nieuws/besmet-water-wat-te-doen-als-tandarts-bij-een-behandeling
Brand
Maatregelen om van te voren te treffen:
- Hang rookmelders in de praktijk op, in ieder geval in de vluchtroutes.
- Zorg voor brandblussers en blusdekens op strategische plekken.
- Laat de blusmiddelen jaarlijks controleren.
- Leg eventueel een sprinklersysteem aan.
- Maak een ontruimingsplan en oefen deze met regelmaat (bhv-oefening).
- Zorg voor alternatieven om afspraken met patiënten af te zeggen, bijvoorbeeld middels een mobiele telefoon. Sla telefoonnummers ook elders op.
- Maak afspraken met collega’s in de buurt voor opvang van patiënten.
Wat doe je als er brand uitbreekt:
- Bel direct 112.
- Alarmeer patiënten en personeel en zorg voor evacuatie volgens het ontruimingsplan.
- Blijf uit de rook, laag bij de grond en adem geen rook in.
- Blus de brand alleen als dit veilig kan.
- Ga nooit terug in het brandende pand.
Nadat de brand is bestreden:
- Betreed de praktijk niet totdat deze veilig is verklaard.
- Neem contact op met de verzekeraar in verband met inventarisatie en afhandeling van de schade.
- Maak een continuïteitsplein waarin onder meer staat welke mogelijkheden er zijn om uit te wijken uit naar een andere mondzorglocatie en hoe je patiënten informeert over de ontstane situatie.
Een hack of cyberaanval
Als cybercriminelen het ict-systeem van een praktijk hacken of aanvallen, dan kan dit gevolgen hebben voor de hele praktijkvoering. Om je hier beter tegen te wapenen, moet je voldoen aan een aantal zaken. Deze komen voort uit Europese wetgeving en de NEN 7510, de norm voor informatiebeveiliging in de zorg:
- De basis op orde: maak een informatiebeveiligingsbeleid. Dit is het zogenoemde Information Security Management System (ISMS). Hierin staat beschreven hoe patiëntgegevens worden beschermd, wie verantwoordelijk is, welke risico’s er zijn en hoe deze worden beheerd en gecontroleerd.
- Zorg voor een goede technische beveiliging. Gebruik onder meer beveiligde systemen, versleutelde verbindingen, update regelmatig de software en regel het toegangsbeheer. Maak duidelijke afspraken met (software)leveranciers over bijvoorbeeld toegang op afstand via goed beveiligde verbindingen en controleer regelmatig of leveranciers zelf aan de beveiligingseisen voldoen.
- Maak medewerkers bewust van informatieveiligheid. Ze moeten allemaal weten hoe ze veilig omgaan met patiëntinformatie, sterke wachtwoorden gebruiken, phishing herkennen en datalekken melden. Laat ze desnoods een training volgen.
- Waarborg de continuïteit van de praktijk. Zorg voor een continuïteitsplan met daarin maatregelen voor back-ups, noodprocedures en herstel bij storingen, datalekken of cyberaanvallen. Hierdoor kan de zorg doorgaan.
Handboek Informatiebeveiliging
Maak cyberveiligheid onderdeel van het dagelijks praktijkbeheer. Het is niet iets om later te regelen. Om je te helpen deze verplichtingen verder in te vullen, kun je gebruik maken van het handboek Informatiebeveiliging mondzorgpraktijk van de KNMT.