Auteursrecht en naburig recht

De KNMT ontvangt veel vragen van leden over auteursrecht en naburige rechten. Daarom meer informatie over wat deze rechten inhouden en en door wie deze worden gehandhaafd.

Auteursrecht: iemand die iets maakt heeft daar rechten op

Het auteursrecht beschermt een werk dat ontstaan is door een geestelijke creatie. Hierbij kan gedacht worden aan een boek, een schilderij, een film of een muziekwerk. De maker van dit werk verkrijgt het auteursrecht op het werk automatisch, zonder dat hier formaliteiten voor zijn vereist. Auteursrecht duurt niet eeuwig, maar vervalt 70  jaar na het overlijden van de auteur. Daarom is veel klassieke muziek inmiddels vrij van auteursrecht.

Naburige rechten: voor uitvoerenden en producenten

Behalve het auteursrecht zijn er ook zogenaamde 'naburige rechten'. Deze rechten geven bescherming aan de inspanningen en prestaties van uitvoerend kunstenaars, muziekproducenten, omroeporganisaties en filmproducenten. De bescherming lijkt op die van het auteursrecht, vandaar dat ze “naburig” genoemd worden. Voor het verkrijgen van naburige rechten zijn, net als bij het auteursrecht, geen formaliteiten vereist. Er is echter ook een belangrijk verschil tussen auteursrechten en naburige rechten. Naburige rechten beschermen de uitvoeringsvorm van een werk, bijvoorbeeld een uitvoering door een orkest van een klassiek muziekstuk, terwijl het auteursrecht het werk zelf beschermt, het muziekstuk. Indien de maker van dit muziekstuk meer dan 70 jaar geleden overleden is, wat vaak het geval is bij klassieke muziek, is dit muziekstuk niet meer beschermd door het auteursrecht. Dit laat echter de bescherming van de uitvoering door het orkest onverlet.

Openbaar maken

Indien iemand een geldig auteursrecht of naburig recht bezit, kan diegene zich, in bepaalde omstandigheden, verzetten tegen het door anderen openbaar maken van het werk of de uiting. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het uitzenden van film op televisie of het uitgeven van een roman. In deze situaties heeft de rechthebbende vaak recht op een vergoeding. De inning en/of de verdeling van deze vergoedingen gebeurt door zogenaamde collectieve beheersorganisaties (CBO’s), zoals Buma/Stemra, Sena, Stichting Reprorecht en Videma.

Buma en Sena

Buma/Stemra (Buma) en Sena exploiteren de rechten van Nederlandse muziekauteurs, -producenten en -uitgevers. Buma, het ‘Bureau voor Muziek-Auteursrechten’, vertegenwoordigt auteurs en uitgevers van muziek en beheert dus auteursrechten. Sena daarentegen incasseert namens de muzikanten en producenten en beheert derhalve naburige rechten.

Stichting Reprorecht

Naast rechten op muziek, bestaan er ook rechten op andere werken, zoals kranten, tijdschriften en boeken. De makers van deze publicaties (bijvoorbeeld schrijvers, fotografen en uitgevers) hebben recht op een vergoeding als dit werk gekopieerd wordt. Voor deze makers zorgt stichting Reprorecht ervoor dat zij in dat geval een reprorechtvergoeding krijgen.

Videma

Naast Buma, Sena en Stichting Reprorecht is ook Videma een collectieve beheersorganisatie. Videma vertegenwoordigt de makers van tv-programma’s en incasseert vergoedingen in de vorm van een licentie.

Tot slot

In hoeverre u als tandarts verplicht bent om vergoedingen te betalen aan cbo’s wordt door de KNMT ter discussie gesteld. Volg de laatste ontwikkelingen.