Wat is dat: roodheid van het palatum

20 augustus 2018

U ziet een 59-jarige man met een uitgebreid gerestaureerde dentitie. Tijdens het onderzoek valt u een rode verkleuring van zijn palatum op. Zijn slijmvlies is bij de A-lijn wat hobbelig verdikt. Bij palpatie voelt het zacht aan en het bloedt niet. De man heeft er geen klachten van. Hij heeft diabetes mellitus type II en is ex-roker met een chronisch obstructieve longziekte (COPD) waarvoor hij recent is gestart met de poeder-inhalator Seretide®.

Deze hobbelige rode slijmvliesafwijking past bij een papillaire hyperplasie. Die kan meerdere oorzaken hebben en is vaak reactief. Seretide® is een inhalatiemedicijn met een lactosepoederdrager, dat een langwerkend β2-sympathicomimeticum(salmeterol) voor bronchodillatatie en een glucocorticoïd(fluticason) voor ontstekingsremming bevat. Gelet op zijn comorbiditeit, past deze hyperplasie bij een papillaire hyperplastische candidiasis. Bij gebruik van inhalatoren die corticosteroïden bevatten, is er een toegenomen kans op het ontwikkelen van een oro/faryngeale candidiasis, die typisch optreedt op het palatum, de keel-achterwand en de stembanden, waar poederdeeltjes bij inhalatie het slijmvlies raken. De incidentie ligt rond de vijf tot tien procent en komt bij mannen en vrouwen even vaak voor. De kans op candidiasis neemt toe met de steroïd-dosis en een aanwezige suikerziekte. Het ontstaat vaker bij de poeder-inhalator dan bij de aerosol. Steroïden veroorzaken een lokale onderdrukking van de lichaamsafweer, waardoor de commensale mondschimmel candida een mucosale irritatie veroorzaakt. Dit kan versterkt worden door irritatie van de lactosepartikels. Meestal is zo’n lokale candidahyperplasie onschuldig. Naast deze typische palatumlaesie kunnen ook de stembanden geïrriteerd raken, wat heesheid kan veroorzaken. Daarom wordt in de bijsluiter geadviseerd om na inhalatie goed met water te spoelen.

Wat doe ik?

U wijst uw patiënt op deze toevalsbevinding en uw verdenking op een relatie met de Seretide®. Hoewel papillaire hyperplasie meerdere oorzaken kan hebben, is dit beeld met deze anamnese zo typisch dat u in eerste instantie de patiënt kunt adviseren na gebruik van de inhalator nog beter de mond te spoelen. Een antimycoticum kan alleen geïndiceerd zijn als proefbehandeling maar niet als onderhoud, omdat er geen klachten zijn en de laesie meestal terugkomt na beëindigen van de behandeling. In alle andere gevallen van papillaire hyperplasie en bij progressie of klachten is wel een beoordeling door een mka-chirurg zinvol. Die zal dan vaak een biopt nemen om de histologische aard van de aandoening vast te stellen. Met een zogenaamde PAS-kleuring kunnen daarin candida-hyphen zichtbaar worden gemaakt, zoals ook in dit geval.

Dr. Robert van Es bespreekt in deze rubriek afwijkingen rond en in de mond. De nadruk ligt op het herkennen van de afwijking en het zo nodig behandelen ervan of, waar zinvol, verwijzing naar meestal de mka-chirurg.

Literatuur

Lees meer over: MKA-chirurgen

0 reacties op Wat is dat: roodheid van het palatum