Intra-orale scanners: grote doorbraak binnen enkele jaren?

14 maart 2019

Regelmatig verschijnen er nieuwe intra-orale scanners op de markt. Vorige maand lanceerde Dentsply Sirona de Primescan, naar eigen zeggen de snelste en nauwkeurigste intra-orale scanner van het moment. De verwachting is dat het maken van digitale afdrukken in de nabije toekomst ‘mainstream’ wordt in de tandartspraktijk. Het NT onderzocht de stand van zaken.

Scanner wereldwijd in de lift

Het aantal tandartsen in Nederland dat gebruik maakt van een intra-orale scanner, is niet bekend. Schattingen variëren van ‘niet zo veel’ tot zo’n vijftien procent van de tandartsen. Wereldwijd marktonderzoek laat zien dat het aantal gebruikers van scanners de komende jaren flink zal stijgen. Uit een analyse van Allied Market Research blijkt dat de wereldwijde markt voor scanners in 2016 zo’n 271 miljoen dollar besloeg en dat dit in 2023 bijna is verdubbeld tot 557 miljoen dollar.

Volgens onderzoek van Dentsply Sirona zegt tweederde van de tandartsen binnen drie jaar een intra-orale scanner te willen aanschaffen. Peter Thiel, vice-president R&D van Dentsply Sirona, denkt dat over vijf tot tien jaar zo’n zeventig procent van de tandartspraktijken een digitale scanner heeft. Of de scanner ook in Nederland de komende jaren een vlucht zal nemen, hangt van meerdere factoren af, aldus Joerd van der Meer, deskundige op het gebied van intra-orale scanners aan het UMCG in Groningen. Als de scanners sneller, nauwkeuriger en goedkoper worden, dan wordt het voor tandartsen steeds aantrekkelijker om er een aan te schaffen. Wat hem betreft zou het gebruik van de digitale scanner meer ondersteund kunnen worden door betere tariefmogelijkheden door de NZa, waardoor de investering voor de tandarts financieel aantrekkelijker wordt. Voor de orthodontie is dit al het geval per 1 januari met de komst van de code Q2014 in de lijst tandtechniek in eigen beheer voor het maken van een digitaal model. Dit zou het gebruik van de intra-orale scanners weleens een boost kunnen geven, is de verwachting.

Sneller, handzamer en open systemen

De eerste digitale scanners werden midden jaren tachtig op de markt gebracht. Het ging om de Cerec, waarbij de scanner vastzat aan een freesmachine die een kroon uit een blokje keramiek kon frezen op basis van een 3D-opname. In eerste instantie kon maar van één element een scan worden gemaakt als basis voor een kroon. In de loop der jaren verbeterde de scanner en werden de 3D-opnames steeds nauwkeuriger en sneller.

 Zo’n tien jaar geleden brachten meerdere fabrikanten intra-orale scanners op de markt waarmee een 3D-scan van het hele gebit gemaakt kon worden. Deze scanners stonden los van CAD/CAM-systemen. Vanaf toen ging het snel. Bij de eerste scanners – die vaak vrij zwaar in de hand lagen – moest het gebit nog worden gepoederd voor goede opnames. De opkomst van poedervrij scannen en lichtere en kleinere camera’s, die ergonomisch gezien goed in de hand lagen, zorgden voor veel verbetering.

Softwareontwikkelingen hebben de opnames in de loop der jaren verder sterk verbeterd en voor ‘open’ systemen gezorgd, waardoor de opnames makkelijk uitwisselbaar werden met vrijwel alle systemen van tandtechnisch laboratoria. De scanners worden ook steeds sneller. Zo claimt Dentsply Sirona dat met de recent gelanceerde Primescan binnen één tot twee minuten een opname kan worden gemaakt van het hele gebit.

Studenten oefenen met scanners

Op de drie Nederlandse opleidingen tandheelkunde heeft de intra-orale scanner inmiddels haar intrede gedaan. Ernst Jan Wiersema, tandarts-docent aan het Radboudumc, geeft onderwijs in het gebruik van de scanner, zowel in de prékliniek als in de kliniek. Vanaf 2012 werken ze in Nijmegen met de TRIOS van 3Shape, waarvan elf exemplaren aanwezig zijn.

Het maken van intra-orale opnames is integraal onderdeel van het curriculum, beginnend in het eerste jaar waarin de studenten gebitsmodellen scannen en bij elkaar oefenen met het maken van een scan. In het tweede jaar worden de preklinische preparaties van de studenten gescand om ze zo feedback te kunnen geven. In het derde preklinische jaar scannen de studenten diverse preparatievormen voor het vervaardigen van echte (partiële) kronen. In de kliniek kunnen studenten verder oefenen met het maken van digitale studiemodellen.

Volgens Wiersema ervaren studenten het maken van een digitale afdruk als minder stressvol dan het maken van conventionele gespoten afdrukken. In het Groningse onderwijs wordt op verschillende momenten in de studie gewerkt met de Omnicam. Op het Skillslab leren alle studenten hiermee digitale afdrukken te maken. In het derde jaar worden dan twee CAD/CAM-kronen vervaardigd op hetzelfde digitale model, eentje met voldoende materiaaldikte en één volgens het gewenste design.

Dat deze twee kronen er anders uit kunnen zien geeft waardevolle inzichten, aldus tandarts-docent Ulf Schepke. In hetzelfde jaar wordt ook gebruik gemaakt van speciale software waarmee docenten en studenten de preparaties kunnen beoordelen (Prep- Check). In de masterfase kunnen de studenten de Omnicam op indicatie van de begeleidende docent gebruiken.

Uiteraard wordt ook op ACTA les gegeven in intra-oraal scannen, aldus decaan Albert Feilzer. De scanners aan ACTA worden onder meer gebruikt bij de orthodontie, implantologie en orale kinesiologie. Voor het onderzoek zijn er scanners van meerdere merken aanwezig op de Amsterdamse opleiding. Voor het onderwijs heeft ACTA haar tandheelkundige simulator Simodont, verder ontwikkeld zodat deze ook intra-orale scans kan inlezen. De student kan hierop dan een kroon- of brugpreparatie oefenen.

Intra-orale scanner heeft meerwaarde

Digitaal scannen is veel meer dan een vervanging van het traditionele happen in alginaat, zegt Bas Loomans van het Radboudumc. Hij gebruikt de scanner al enkele jaren intensief bij de behandeling van en onderzoek naar gebitsslijtage. Hij kan de ontwikkeling van slijtage van een patiënt makkelijker monitoren door periodiek een scan te maken van het gebit of door patiënten te volgen die restauratief zijn behandeld. Inmiddels heeft hij een omvangrijke database met scans, waarmee hij ook wetenschappelijk onderzoek wil doen. Maar er zijn meer voordelen.

Zo hebben scans veel minder opslag nodig dan de traditionele gipsafdrukken. Daarnaast besparen ze gips en alginaat. Verder is het hebben van een digitale scan makkelijk als een oude situatie weer hersteld moet worden, bijvoorbeeld bij een fronttandvervanging. Voordeel is ook dat een digitale afdruk makkelijk meteen bijgewerkt kan worden als deze niet meteen helemaal compleet is. Loomans denkt dat de grote meerwaarde van digitale intra-orale opnames in de toekomst zit in het stellen van diagnoses op basis van deze scans, het zogenoemde Computer Aided Diagnosis. Hierbij maak je om een bepaalde tijd een scan van het gebit van een patiënt, waarna een computer bepaalt of er sprake is van afwijkingen en automatisch een diagnose stelt en hiermee de tandarts adviseert. Om dit te bevorderen zou er wat Loomans betreft een automatische koppeling moeten komen tussen de scanner en het elektronisch patiëntendossier.

Feilzer geeft een waarschuwing voor wat de veiligheid van de scans betreft: omdat ze patiëntengegevens bevatten, moeten ze aan wettelijk veiligheidseisen voldoen als ze digitaal worden verstuurd aan derden. Een eventuele datalek kan leiden tot hoge boetes. Van der Meer verwacht in de toekomst dat er ook scanners gaan komen die op basis van infrarood licht door de gingiva heen kunnen scannen. Het wordt dan makkelijker om de preparatierand te bepalen, iets dat bij de huidige generatie scanners niet kan. Zo gauw dit mogelijk wordt, dan wordt digitaal scannen echt aantrekkelijk voor de tandarts, aldus Van der Meer.

Stand alone of in digitale workflow?

Voordat een tandarts tot aanschaf van een scanner overgaat, moet hij eerst bepalen welke richting hij wil inslaan met zo’n scanner, aldus Cees Balder, directeur van Henry Schein Dental. Wil hij hem als stand-alone scanner gebruiken of hem juist integreren in een volledig gedigitaliseerde workflow in zijn praktijk? Om dit goed te bepalen, is het belangrijk hierover goed advies in te winnen bij een dental depot.

Volgens Willem Jan Prins van Dental Union, moet een tandarts goed kijken of de nieuwe scanner in de bestaande digitale workflow past, hierbij denkend aan de orthodontische en implantologische werkzaamheden in de praktijk. Verder is het van belang dat de software bij de scanner meegeleverd ‘open’ is, waardoor de scan door elk tandtechnisch laboratorium kan worden gelezen. Prins adviseert een tandarts zich van te voren goed te informeren en een scanner aan te schaffen met een lifetime-free licentie, zodat men niet met jaarlijkse licentiekosten wordt opgescheept.

Enkele scanners die momenteel op de markt zijn: Primescan (Dentsply Sirona), Omniscan (Dentsply Sirona), 3M True Definition scanner, 3M Mobile True Definition scanner, TRIOS van 3Shape, iTero, Carestream CS 3500/CS3600, Emerald (Planmeca), Kavo X Pro. 

Tekst: Karel Gosselink // Beeld: Dentsply/Sirona/Shutterstock

0 reacties op Intra-orale scanners: grote doorbraak binnen enkele jaren?