Een donkere verkleuring van het tandvlees

21 januari 2019

Een 33-jarige patiënte geeft tijdens een controlebezoek aan een donkere verkleuring van het tandvlees in de bovenkaak rechts te hebben. Zij weet niet hoe lang dit plekje al aanwezig is en ondervindt er geen klachten van.

De patiënte is gezond, rookt niet en gebruikt geen medicijnen. Bij intra-oraal onderzoek constateert u een homogene, donkerbruine verkleuring van de gingivapapil tussen de 11 en de 12 aan de labiale zijde. De gingivapapil is niet vergroot. Bij sonderen bloedt het tandvlees ter plaatse niet en er worden geen verdiepte pockets gemeten. Er worden ook geen andere slijmvliesveranderingen waargenomen.

Wat is het?

Deze verkleuring van de gingiva imponeert als een focale melanose, ook wel melanotische macula genoemd. Een focale melanose presenteert zich als een asymptomatische vlakke, bruine slijmvliesafwijking van beperkte omvang (meestal kleiner dan zeven millimeter) en wordt veroorzaakt door een verhoogde productie van melanine door de in het mondslijmvlies aanwezige pigmentcellen, de melanocyten. Mogelijk is niet alleen de pigmentproductie verhoogd, maar ook het aantal melanocyten toegenomen. De oorzaak van focale melanose is onbekend en de afwijking komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen met een gemiddelde leeftijd van ongeveer veertig jaar. Focale melanose wordt meestal gezien op het lippenrood van de onderlip, het wangslijmvlies, de gingiva en het palatum. Het wordt als een goedaardige slijmvliesafwijking beschouwd die niet kan ontaarden in een kwaadaardig proces. Soortgelijke orale pigmentaties worden gezien bij forse rokers waarbij de melanocyten onder invloed van tabaksproducten worden aangezet tot verhoogde melanineproductie. Er wordt dan gesproken van rokersmelanose. Daarnaast wordt verhoogde melanineproductie gezien als onderdeel van bepaalde systemische aandoeningen zoals de ziekte van Addison (primaire bijnierschorsinsufficiëntie) en ten gevolge van het gebruik van bepaalde medicijnen (zoals het antimalariamiddel hydroxychloroquine dat ook gebruikt wordt bij de behandeling van reumatoïde artritis).

Wat doe ik?

U verwijst patiënte naar de mka-chirurg. Omdat focale melanose op grond van het klinische beeld niet zonder meer kan worden onderscheiden van een maligne melanoom in een vroeg stadium, zal meestal een excisiebiopsie worden verricht waarbij de afwijking met een beperkte marge wordt verwijderd. Er wordt geadviseerd om in ieder geval bij orale pigmentaties van onbekende duur, pigmentaties met een onregelmatig aspect en pigmentaties die in omvang toenemen, weefselonderzoek te verrichten. Bij een duidelijke onderliggende oorzaak zoals de genoemde systeemziekten, medicijngebruik of rookgewoonte zal veelal worden afgezien van een biopsie.

Literatuur:

  • Lambertini M et al. Oral melanoma and other pigmentations: when to biopsy? J Eur Acad Dermatol Venereol 2018; 32:209-214.
  • Visscher JGAM de, Meij EH van der, Schepman. Oral medicine 10. Pigmentaties van het mondslijmvlies. Ned Tijdschr Tandheelk 2013; 120:555-561.

Dr. Erik van der Meij bespreekt in deze rubriek afwijkingen rond en in de mond. De nadruk ligt op het herkennen van de afwijking en het zo nodig behandelen ervan, of waar zinvol verwijzing naar meestal de mka-chirurg.

Lees meer over: Wat is dat nou (NT)

0 reacties op Een donkere verkleuring van het tandvlees